Neden Bu Rehber Hazırlandı?
Yönetim sistemleri belgelendirme süreçlerinde görev alan tetkikçi ve ekip liderlerinin yetkinliklerinin tanımlanması, belgelendirme kuruluşlarının güvenilirliği açısından büyük öneme sahiptir. R40.02 Revizyon 09 rehberi, ISO/IEC 17021-1 ve ilgili standartlara ek şartlar getirerek, daha şeffaf ve güvenilir bir denetim sürecini mümkün hale getirir.
Belgelendirme Kuruluşları İçin Katma Değer
Bu rehber sayesinde belgelendirme kuruluşları:
Denetim süreçlerini daha tarafsız ve güvenilir hale getirebilir,
Uluslararası standartlarla tam uyum sağlayabilir,
Tetkikçi havuzunu yetkin uzmanlarla genişletebilir.
Rehberin Kapsamı
Hangi Yönetim Sistemlerini Kapsıyor?
Rehber, aşağıdaki standartları kapsamaktadır:
ISO 14001 (Çevre Yönetim Sistemi)
ISO 45001 (İş Sağlığı ve Güvenliği Yönetim Sistemi)
ISO 22301 (İş Sürekliliği Yönetim Sistemi)
ISO 22000 & FSSC 22000 (Gıda Güvenliği Yönetimi)
ISO 13485 (Tıbbi Cihaz Kalite Yönetim Sistemi)
ISO/IEC 27001 & ISO/IEC 27701 (Bilgi ve Kişisel Veri Güvenliği)
ISO/IEC 20000-1 (BT Hizmet Yönetim Sistemi)
ISO 50001 (Enerji Yönetim Sistemi)
ISO/IEC 42001 (Yapay Zeka Yönetim Sistemi)
ISO 46001 (Su Verimliliği Yönetim Sistemi)
PEFC-TR (Sürdürülebilir Orman Yönetimi)
ISO Standartları ile İlişkisi
Tüm gereklilikler, ISO/IEC 17021 serisi ve IAF/EA rehber dokümanlarıyla uyumlu şekilde düzenlenmiştir.
Tetkik Ekibi Üyelerinin Tanımları
Tetkik Ekibi Lideri: Denetim sürecini yöneten ve ekipten sorumlu kişidir.
Tetkikçi: Denetim faaliyetlerini yürüten ve bulguları raporlayan kişidir.
Teknik Uzman: Tetkik edilen alanda derin bilgi ve uzmanlık sağlayan, ekip liderini teknik açıdan destekleyen kişidir.
Temel Şartlar: Tablo 1 ile Özet
Rehberdeki Tablo 1, tüm tetkik ekibi üyeleri için minimum şartları özetlemektedir:
| Şartlar | Tetkikçi | Birden Fazla YS Alanında Tetkikçi | Tetkik Ekibi Lideri | Teknik Uzman |
|---|---|---|---|---|
| Eğitim | En az lise mezunu | Aynı | Aynı | En az lise mezunu |
| İş Tecrübesi | Min. 4 yıl | Aynı | Aynı | İlgili teknik alanda min. 4 yıl |
| YS Tecrübesi | En az 2 yıl | İlave sistemlerde 1 yıl | Aynı | – |
| Tetkikçi Eğitimi | Akredite tetkikçi kursu | İlave eğitimler | Aynı | – |
| Tetkik Tecrübesi | Min. 3 tam tetkik | İlave sistemler için min. 2 tetkik | Min. 2 tam tetkik liderliği | – |
Not: Yüksekokul veya üniversite mezuniyetinde iş tecrübesi şartı 1 yıl azaltılabilir.
Yetkinliklerin Sürdürülmesi ve İyileştirilmesi
Tetkikçi ve ekip liderlerinin yetkinliğini sürdürebilmesi için:
Her yıl bilgi ve deneyim paylaşımı toplantılarına katılım sağlanmalıdır.
Atandığı sistemde son 3 yıl içinde en az 2 tetkike katılım şarttır.
Eğitim, seminer, çalıştay gibi etkinliklere katılım kayıt altına alınmalıdır.
ISO Standartlarına Göre İlave Şartlar
ISO 9001, ISO 14001, ISO 45001, ISO 22301
ISO 9001 için: ISO/IEC 17021-1 ve ISO/IEC 17021-3
ISO 14001 için: ISO/IEC 17021-1, ISO/IEC 17021-2, EA 7/04
ISO 45001 için: ISO/IEC 17021-1, ISO/IEC TS 17021-10
ISO 22301 için: ISO/IEC 17021-1, ISO/IEC TS 17021-6
ISO 22000, FSSC 22000, ISO 13485
ISO 22000 için: ISO/IEC 17021-1, ISO 22003-1
FSSC 22000 için: ISO/IEC 17021-1, FSSC Programı
ISO 13485 için: ISO/IEC 17021-1, IAF MD 9
ISO/IEC 27001, ISO/IEC 27701, ISO/IEC 20000-1
ISO/IEC 27001 için: ISO/IEC 27006-1
ISO/IEC 27701 için: ISO/IEC TS 27006-2
ISO/IEC 20000-1 için: ISO/IEC 20000-6
ISO 50001, ISO 42001, ISO 46001
ISO 50001 için: ISO 50003
ISO 42001 için: ISO/IEC 42006
ISO 46001 için: ISO/IEC 17021-1 ve ilgili dokümanlar
Teknik Uzmanlarda Aranacak Şartlar
İş Tecrübesi: İlgili teknik alanda en az 4 yıl deneyim.
Yetkinlik: Normatif dokümanlarda tanımlanan bilgi ve becerilere sahip olma.
Oryantasyon Eğitimi: Belgelendirme kuruluşunun prosesleri hakkında bilgilendirme şarttır.
Tetkik Ekibi Üyelerinin Atama Kriterleri
EA/NACE Kodları ile İlişkilendirme
Mezuniyet doğrudan ilgili ise, tüm NACE kodlarında atanma mümkündür.
Mezuniyet dolaylı ilişkili ise, sadece ilgili NACE kodlarında atanma mümkündür.
Hiç ilişkili değilse, sadece iş tecrübesi üzerinden atanma yapılabilir.
Kritik Kodlarda Atama
Kritik kodlar için en az 2 yıl teknik alan deneyimi gerekir.
Kritik olmayan kodlarda 1 yıl deneyim yeterlidir.
Rehberin Kuruluşlara Sağladığı Katkılar
2025 güncellemesiyle birlikte tetkik ekibi üyelerinin atanması ve yetkinliklerinin korunması daha şeffaf hale gelmiştir. Bu rehber:
Kuruluşların uluslararası güvenilirliğini artırır,
Tetkik süreçlerinde tarafsızlığı güçlendirir,
Nitelikli tetkikçi ve uzman yetiştirilmesine katkı sağlar.
Sıkça Sorulan Sorular (FAQ)
Tetkik ekibi lideri olmak için minimum şartlar nelerdir?
En az lise mezunu olmak, 4 yıl iş tecrübesi, 2 yıl yönetim sistemi tecrübesi, tetkikçi eğitimi almak ve en az 2 tam tetkik liderliği tecrübesine sahip olmak gerekir.
Teknik uzman kim olabilir?
İlgili teknik alanda en az 4 yıl deneyime sahip, gerekli bilgi ve becerileri olan kişiler teknik uzman olabilir.
ISO 9001 ve ISO 14001 için farklı gereklilikler var mı?
Evet. ISO 9001 için ISO/IEC 17021-3 şartları aranırken, ISO 14001 için ayrıca EA 7/04 dikkate alınmaktadır.
Tetkikçi yetkinliği nasıl korunur?
Her 3 yılda en az 2 tetkike katılım sağlanmalı ve sürekli eğitimlere iştirak edilmelidir.
Birden fazla yönetim sistemi alanında tetkikçi olunabilir mi?
Evet. Ancak her sistem için ek eğitim ve en az 2 tetkik tecrübesi şarttır.
PEFC-TR için özel şartlar nelerdir?
PEFC-TR kapsamında görev alacak tetkikçilerin ayrıca PEFC-TR denetçi sertifikasına sahip olması gerekir.
